નૌકાદળને બળ: ત્રણ વધુ કલવરી શ્રેણીની સબમરીન પર સરકારનો ભાર

ત્રણ વધારાની કલવરી સબમરીનનો પ્રસ્તાવ હજુ કેબિનેટ કમિટી ઓન સિક્યોરિટીની મંજૂરીની રાહ જુએ છે. રક્ષા સચિવ રાજેશ કુમાર સિંહે કહ્યું કે પ્રસ્તાવ સક્રિય વિચારણા હેઠળ છે.

CityStory24 ડેસ્ક

13 Oct 2026, 08:48 AM IST • 2 મિનિટ વાંચન

Photo: Prime Minister's Office / Wikimedia Commons, GODL-India (edited by CityStory24)

ફ્રાન્સની નેવલ ગ્રુપના સહકારથી ત્રણ નવી કલવરી શ્રેણીની સબમરીન બનશે
વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બાંધકામને પ્રાથમિકતા આપી હોવાનું જણાવાયું
સબમરીન મઝગાંવ ડૉક શિપબિલ્ડર્સ લિમિટેડમાં બનશે
ખર્ચના આંકડા જુદા: ₹33,000 crore અને ₹35,000 crore
પ્રસ્તાવને હજુ CCSની મંજૂરી બાકી છે

ભારત ફ્રાન્સની નેવલ ગ્રુપની મદદથી ત્રણ નવી કલવરી શ્રેણીની સબમરીન બનાવવાનું કામ ઝડપી બનાવી રહ્યું છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ કામને પ્રાથમિકતા આપી છે, એવું 13 ઓક્ટોબર 2026ના અહેવાલમાં જણાવાયું છે.

આ સબમરીન મઝગાંવ ડૉક શિપબિલ્ડર્સ લિમિટેડ (MDL)માં બનશે. નૌકાદળની તાકાત વધારવા માટે આ પગલું લેવાઈ રહ્યું છે.

શું થયું?

આ પ્રસ્તાવ હજુ મંજૂરીની રાહ જોઈ રહ્યો છે. તેને કેબિનેટ કમિટી ઓન સિક્યોરિટી (CCS)ની મંજૂરી જોઈએ છે, જે હજુ બાકી છે.

ઓક્ટોબર 2026ની શરૂઆતમાં રક્ષા સચિવ રાજેશ કુમાર સિંહે કહ્યું હતું કે વધારાની કલવરી સબમરીનનો પ્રસ્તાવ હજુ સક્રિય વિચારણા હેઠળ છે.

મુખ્ય આંકડા

13 ઓક્ટોબરના અહેવાલમાં ત્રણ સબમરીનનો ખર્ચ આશરે ₹33,000 crore જણાવાયો છે.
2024ના એક અગાઉના અહેવાલમાં આ જ ત્રણ બોટ માટે આશરે ₹35,000 crore આંકડો અપાયો હતો.
અનામી સૂત્રોના હવાલે જણાવાયું કે અંતિમ કિંમત MDL અને રક્ષા મંત્રાલય (MoD) વચ્ચેની મુશ્કેલ વાટાઘાટો પછી નક્કી થશે, અને સોદો લગભગ ₹35,000 crore જેટલો હોવાની શક્યતા છે.
અગાઉના અહેવાલ મુજબ નવી બોટમાં ઓછામાં ઓછી 60% સ્વદેશી સામગ્રી હશે. તેમાં ભારતીય સપ્લાયર્સ અને MSME (સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો)નું મોટું યોગદાન રહેશે.
આ બોટમાં DRDO વિકસિત ફ્યુઅલ-સેલ AIP સિસ્ટમ હશે. AIP મોડ્યુલ બાંધકામ દરમિયાન જ લગાવાશે.

પૃષ્ઠભૂમિ

હાલની છ કલવરી બોટ પ્રોજેક્ટ 75 હેઠળ ફ્રાન્સની મદદથી બની હતી. અગાઉની ટુકડી પણ MDLએ ફ્રાન્સની મદદથી બનાવી હતી. 2005માં ઓર્ડર થયેલી છમાંથી પાંચ સબમરીન નૌકાદળમાં સામેલ થઈ ચુકી છે. છઠ્ઠી, INS વાગશીર, 15 જાન્યુઆરી 2025ના રોજ કાર્યરત થઈ.

હાલની છ બોટમાં AIP 2025ની સપ્ટેમ્બરમાં INS કલવરીથી શરૂ થતા મધ્ય-આયુષ્ય રિફિટ દરમિયાન ઉમેરવામાં આવશે. નવી ત્રણ બોટમાં તે શરૂઆતથી જ હશે.

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે પાકિસ્તાન 2028-2030 સુધીમાં AIP સાથેની આઠ નવી Type 039 Yuan-class સબમરીન મેળવે તેવી અપેક્ષા છે. આ પગલું તે સંદર્ભમાં આવ્યું છે.

અલગ પ્રોજેક્ટ 75(I) પણ ચાલુ છે. ₹70,000 crore ($7.31 billion)ના આ કાર્યક્રમને રક્ષા મંત્રાલયે અંતિમ મંજૂરી માટે CCS સમક્ષ મોકલ્યો છે.