- ONOP સુધારા માર્ચ 2027 સુધીમાં તમામ બંદરોમાં લાગુ કરાશે
- બધાં બંદરો મેરિટાઇમ સિંગલ વિન્ડો (સાગર સેતુ) સાથે જોડાશે
- બંદરોના ટેરિફ ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે પ્રસિદ્ધ કરવા ફરજિયાત
- શિપબિલ્ડરો માટે બે ક્રેડિટ રિસ્ક ઇન્શ્યોરન્સ પોલિસી લૉન્ચ
- સરકાર ઇન્શ્યોરન્સ પ્રીમિયમ પર સબસિડી આપશે
મુંબઈમાં યોજાયેલી 21મી મેરિટાઇમ સ્ટેટ ડેવલપમેન્ટ કાઉન્સિલ (MSDC)ની બેઠકમાં બંદરો માટે મોટા નિર્ણયો લેવાયા. તેમાં ONOP સુધારા માર્ચ 2027 સુધીમાં તમામ બંદરોમાં લાગુ કરવાનો નિર્ણય મુખ્ય છે.
આ બેઠક ઇન્ડિયન પોર્ટ્સ એક્ટ, 2025 હેઠળ MSDCને વૈધાનિક સલાહકાર સંસ્થા તરીકે માન્યતા મળ્યા બાદની પહેલી બેઠક હતી. આ એક્ટ 15 મે 2026ના રોજ અધિસૂચિત થયો હતો. કાઉન્સિલની સ્થાપના 1997માં થઈ હતી, હવે તેને સંકલિત દરિયાઈ વિકાસ, નીતિ ઘડતર અને માળખાગત સુવિધાના આયોજન માટે વિસ્તૃત જવાબદારી મળી છે.
બેઠકની અધ્યક્ષતા કેન્દ્રીય બંદર, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે કરી. ગુજરાતના નાણામંત્રી કનુભાઈ દેસાઈ, ગોવાના મંત્રી દિગંબર કામત અને મહારાષ્ટ્રના મત્સ્યોદ્યોગ તથા બંદર વિકાસ મંત્રી નિતેશ રાણે પણ હાજર રહ્યા. દીનદયાળ બંદરના ચેરપર્સન સહિત મોટા બંદરોના વડા પણ બેઠકમાં જોડાયા.
બેઠકમાં શું નક્કી થયું
કાઉન્સિલે મેરિટાઇમ ઇન્ડિયા વિઝન 2030 અને મેરિટાઇમ અમૃતકાળ વિઝન 2047ના લક્ષ્યાંકો અપનાવ્યા. તેમાં બંદરો, શિપિંગ, આંતરદેશીય જળમાર્ગો, જહાજ નિર્માણ, ગ્રીન શિપિંગ અને વૈશ્વિક સહયોગ સહિત 500થી વધુ પહેલ આવરી લેવાઈ છે.
રાજ્યોને આ લક્ષ્યાંકો સાથે સુસંગત પોર્ટ માસ્ટર પ્લાન બનાવવા કહેવાયું. મંત્રાલય મોટા બંદરો દ્વારા વપરાતું પ્રમાણભૂત ફોર્મેટ રાજ્યો સાથે વહેંચશે.
રાષ્ટ્રીય પરિપ્રેક્ષ્ય યોજનાની પ્રાથમિકતાઓને કાઉન્સિલે મંજૂરી આપી. રાજ્યોને રોડ, રેલ, જળમાર્ગ, પાઇપલાઇન અને કન્વેયર દ્વારા મલ્ટિમોડલ જોડાણ પ્રોજેક્ટ ઝડપી બનાવવા કહેવાયું. બંદરો સાથે જોડાયેલાં ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટર વિકસાવવા માટે રાજ્યો કેન્દ્ર સાથે મળીને કામ કરશે. આ ક્લસ્ટરોમાં જમીન, પ્લગ-એન્ડ-પ્લે માળખું અને ઝડપી મંજૂરીઓ હશે.
કાયદાકીય પાલન અંગે કાઉન્સિલે MSDC નિયમો અને માર્ગદર્શિકાને મંજૂરી આપી. બંદર ડેટા અને ટેરિફ પારદર્શિતા સંબંધિત આ નિયમો છે. તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને એક્ટની કલમ 77 હેઠળ ત્રણ મહિનામાં ગૌણ નિયમો અધિસૂચિત કરવા સૂચના અપાઈ.
ઈઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસ માટે પગલાં
ઈઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસ માટે કાઉન્સિલે વન નેશન વન પોર્ટ પ્રોસેસ (ONOP) સુધારાનો અમલ માર્ચ 2027 સુધીમાં તમામ બંદરોમાં કરવાનો ઠરાવ કર્યો. આમાં વન નેશન વન ડૉક્યુમેન્ટેશન, પોર્ટ પ્રોસેસ રિ-એન્જિનિયરિંગ અને આંતર-મંત્રાલય પ્રક્રિયા સુધારાનો સમાવેશ છે.
તમામ બંદરો માર્ચ 2027 સુધીમાં મેરિટાઇમ સિંગલ વિન્ડો (સાગર સેતુ) સાથે જોડાશે. તેનાથી દેશભરમાં એકસમાન ડિજિટલ પ્રક્રિયા લાગુ થશે. બંદરોના ટેરિફ ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે પ્રસિદ્ધ કરવાનું પણ ફરજિયાત બનાવાયું.
સોનોવાલે ONOP અમલ માટે રેડી રેકનર લૉન્ચ કર્યું. તે મોટા અને બિન-મોટા બંદરો માટેની વ્યાપક માર્ગદર્શિકા છે. તેમાં CBIC, MHA અને MoHFW ના કેન્દ્રીય પરિપત્રોના સંદર્ભો છે. રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સરકારોથી ONOP અમલ ઝડપી કરવાની અપેક્ષાઓ પણ તેમાં સ્પષ્ટ કરાઈ છે.
જહાજ નિર્માણ માટે વીમા યોજના
સોનોવાલે રાષ્ટ્રીય જહાજ નિર્માણ મિશન હેઠળ શિપબિલ્ડિંગ ઉદ્યોગ માટે બે ક્રેડિટ રિસ્ક ઇન્શ્યોરન્સ પ્રોડક્ટ રજૂ કરી. આ પોલિસી શિપબિલ્ડિંગ ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ (SbDS) હેઠળ વિકસાવાઈ છે. તેનો હેતુ મોટા જહાજ નિર્માણ પ્રોજેક્ટ પર નાણાકીય દબાણ ઘટાડવાનો છે.
શિપ પ્રોજેક્ટ ક્રેડિટ રિસ્ક ઇન્શ્યોરન્સ પોલિસી (SbPCP) ECGC લિમિટેડે વિકસાવી છે. તે નિકાસ પ્રોજેક્ટને આવરી લેશે. બિઝનેસ ક્રેડિટ શીલ્ડ પોલિસી-શિપબિલ્ડર્સ (BCSPS) ધ ન્યૂ ઇન્ડિયા એશ્યોરન્સ કંપની લિમિટેડે વિકસાવી છે. તે ઘરેલું પ્રોજેક્ટનું રક્ષણ કરશે.
સરકાર ઇન્શ્યોરન્સ પ્રીમિયમ પર સબસિડી આપશે. શિપયાર્ડ દાવા કરશે ત્યારે વીમા કંપનીઓને સીધો ટેકો પણ અપાશે. સોનોવાલે કહ્યું કે મોટા જહાજ પ્રોજેક્ટમાં એક ચુકવણી ચૂકી જાય તો આખા શિપયાર્ડનું કામ અટકી શકે છે. આ પોલિસી શિપયાર્ડને ચુકવણીમાં વિલંબ કે વૈશ્વિક બજારના આંચકાના ડરથી મુક્ત રાખશે.
સોનોવાલે કહ્યું કે MSDC હવે નવા વૈધાનિક તબક્કામાં પ્રવેશ્યું છે. મેરિટાઇમ શાસનમાં સહકારી સંઘવાદને તેનાથી મજબૂતી મળશે. કાઉન્સિલના ઠરાવો સંકલિત દરિયાઈ વિકાસ અને બંદર આધારિત ઔદ્યોગિકરણ તરફ નિર્ણાયક પગલું છે.
21મી બેઠકે મોટા અને બિન-મોટા બંદરોના સંકલિત વિકાસ માટે સંયુક્ત કાર્ય યોજના નક્કી કરી છે. આ યોજના મેરિટાઇમ ઇન્ડિયા વિઝન 2030 અને મેરિટાઇમ અમૃતકાળ વિઝન 2047 હેઠળ દેશના દરિયાઈ વિઝનને આગળ વધારશે.
