- મજબૂત આંકડા પ્રણાલી વિકસિત ભારત@2047 માટે આવશ્યક ગણાવાઈ
- 2022-23ને આધાર વર્ષ બનાવી નવી રાષ્ટ્રીય લેખા શ્રેણી શરૂ થશે
- અપડેટેડ CPI અને IIP શ્રેણીનો અમલ થશે
- AI અને ઉન્નત વિશ્લેષણ આંકડાને સુધારી શકે, પણ ગુણવત્તાનો વિકલ્પ નહીં
- રાજ્ય, જિલ્લા અને સ્થાનિક સ્તરના વિસ્તૃત આંકડાની જરૂર વધશે
પ્રધાનમંત્રીના પ્રધાન સચિવ ડૉ. પી.કે. મિશ્રાએ નવી દિલ્હીમાં કહ્યું કે મજબૂત આંકડા પ્રણાલી વિના વિકસિત ભારતનું લક્ષ્ય હાંસલ કરી શકાય નહીં. સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલયે આયોજિત રાજ્ય આયોજન, નાણા અને માહિતી ટેકનોલોજી સચિવોના સંમેલનના ઉદ્ઘાટન સત્રમાં તેમણે મુખ્ય વક્તવ્ય આપ્યું.
તેમણે વિશ્વસનીય આંકડા, ડેટા સામંજસ્ય અને ટેકનોલોજી આધારિત શાસન પર ભાર મૂક્યો. સાક્ષ્ય-આધારિત નીતિ ઘડતર માટે મજબૂત આંકડા પ્રણાલી જરૂરી હોવાનું તેમણે જણાવ્યું.
આંકડાની ગુણવત્તા કેમ મહત્વની
ડૉ. મિશ્રાએ કહ્યું કે સાંખ્યિકી, ડેટા, ટેકનોલોજી, આયોજન અને શાસન ભારતના વિકાસ માર્ગ સાથે જોડાયેલાં છે. સારી પ્રણાલી સરકારોને રાજ્યો અને જિલ્લાઓમાં પ્રગતિ માપવા, નીતિના પરિણામ તપાસવા અને ખામીઓ ઓળખવા મદદ કરશે.
સરકારી સંસાધનો ઇચ્છિત પરિણામ આપે છે કે નહીં, તે પણ આ પ્રણાલી જોઈ શકશે, એમ તેમણે ઉમેર્યું.
નવી શ્રેણી અને રાજ્યોની ભૂમિકા
ડૉ. મિશ્રાએ આર્થિક માપન આધુનિક બનાવવાની જરૂરિયાત દર્શાવી. 2022-23ને આધાર વર્ષ માનીને નવી રાષ્ટ્રીય લેખા શ્રેણી શરૂ કરવાની વાત તેમણે કરી. સાથે અપડેટેડ ઉપભોક્તા મૂલ્ય સૂચકાંક (CPI) અને ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન સૂચકાંક (IIP) શ્રેણીનો અમલ પણ મહત્વનું પગલું ગણાવ્યું.
તેમણે કહ્યું કે ભારતની વિકાસ ગાથા મૂળમાં રાજ્યોની ગાથા છે. આથી આધિકારિક આંકડાની ગુણવત્તા સુધારવા માટે મજબૂત સંસ્થાકીય ક્ષમતા અને કેન્દ્ર-રાજ્ય સમન્વય વધારવાની અપીલ તેમણે કરી.
સહકારી સંઘવાદ માટે પણ આંકડા મહત્વના છે, એમ તેમણે જણાવ્યું. તેનાથી રાજ્યો અને કેન્દ્ર પરિણામોની તુલના કરી શકશે અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ ઓળખી શકશે. 2047 તરફ આગળ વધતાં માત્ર રાષ્ટ્રીય સરેરાશ પૂરતી નહીં હોય, તેથી જિલ્લા અને સ્થાનિક સ્તરના વિગતવાર આંકડાની જરૂર વધશે.
AI અને ટેકનોલોજીની મર્યાદા
ડૉ. મિશ્રાએ કહ્યું કે AI, મશીન લર્નિંગ, ભૂ-સ્થાનિક પ્રણાલી, ઉપગ્રહ ચિત્રો અને ઉન્નત વિશ્લેષણથી આધિકારિક આંકડાની સમયસરતા, ચોકસાઈ અને ઉપયોગિતા સુધરી શકે છે.
જોકે, તેમણે ચેતવણી આપી કે ટેકનોલોજી આંકડાની ગુણવત્તા, પારદર્શિતા, ગોપનીયતા, સુરક્ષા અને જવાબદેહીના નિયમોથી ચાલવી જોઈએ. ઝડપ ચોકસાઈની કિંમતે ન હોવી જોઈએ, અને ડેટાનો વધુ ઉપયોગ ગોપનીયતાની કિંમતે ન થવો જોઈએ, એમ તેમણે જણાવ્યું.
અંતે ડૉ. મિશ્રાએ આંકડા મંત્રાલય, રાજ્ય આંકડા કાર્યાલયો, નાણા, આયોજન અને માહિતી ટેકનોલોજી વિભાગો, નીતિ આયોગ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને અન્ય હિતધારકોને સામેલ કરીને સામૂહિક રાષ્ટ્રીય પ્રયાસની અપીલ કરી. ભારતને વિશ્વસનીય, પારદર્શક, ટેકનોલોજી-સક્ષમ અને નીતિ માટે ઉપયોગી આંકડા માળખાની જરૂર હોવાનું તેમણે કહ્યું.
