અમેરિકી ફાઇટર જેટનો હુમલો: ઓમાનની ખાડીમાં ઓશન મોલિકા જહાજ ખોટવાયું

• 10 ઓક્ટોબરે અમેરિકી ફાઇટર જેટે M/V ઓશન મોલિકાના પાછળના ભાગ પર હુમલો કર્યો
• આ જહાજ આર્કા સન તરીકે પણ ઓળખાય છે, તેનો ધ્વજ પનામાનો છે
• CENTCOM કહે છે કે કોઈ ક્રૂ સભ્યને નુકસાન થયું નથી
• 14 જુલાઈથી નાકાબંધી ફરી શરૂ; 135 જહાજોને પાછા વાળવામાં આવ્યા છે
• હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી અવરજવર બે મહિનાથી વધુના સૌથી નીચા સ્તરે

અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) ના જણાવ્યા મુજબ, ઓમાનની ખાડીમાં પનામા ધ્વજવાળા જહાજ ઓશન મોલિકાના પાછળના ભાગ પર અમેરિકી ફાઇટર જેટે હુમલો કર્યો, જેથી તેનું પ્રોપલ્શન બંધ પડી ગયું.

શું બન્યું

આર્કા સન તરીકે પણ ઓળખાતું આ જહાજ ઈરાની બંદરેથી નીકળ્યું હતું અને પ્રાદેશિક જળમાર્ગથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, એમ CENTCOM એ જણાવ્યું. આ હુમલામાં ક્રૂને નુકસાન થયું નથી.

CENTCOM ના કહેવા મુજબ ક્રૂએ "વારંવારની ચેતવણીઓને અવગણી અને ઈરાન સામેની ચાલુ નૌકાદળ નાકાબંધી તોડવાનો પ્રયાસ કર્યો".

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજોની સંખ્યા બે મહિનાથી વધુના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. આ ઘટાડો ત્યારે થયો જ્યારે ટેન્કરો પર હુમલાઓ ફેબ્રુઆરીમાં અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઈરાન સામે યુદ્ધ શરૂ કર્યા પછીના સૌથી ઊંચા સ્તરે પહોંચ્યા. આ વિક્ષેપને કારણે શિપિંગ અંગે ચિંતા વધી છે અને ક્રૂડના ભાવને ટેકો મળ્યો છે.

અત્યાર સુધી નાકાબંધી

CENTCOM એ જણાવ્યું કે તેના દળોએ 14 જુલાઈએ ઈરાની બંદરોમાં પ્રવેશતા કે ત્યાંથી નીકળતા તમામ જહાજો સામે નાકાબંધી ફરી શરૂ કરી.

CENTCOM ના જણાવ્યા મુજબ ત્રણ મહિનાની કડક અમલવારીમાં ચાર વેપારી જહાજોને ખોટવી દેવામાં આવ્યા છે અને 135 જહાજોને પાછા વાળવામાં આવ્યા છે.

તેલનો પ્રવાહ અને ગુજરાતની રિફાઇનરીઓ

ગુજરાતના વાડીનારમાં નાયરા એનર્જીની વર્ષે 2 કરોડ ટન ક્ષમતાની તેલ રિફાઇનરી આવેલી છે, જેને રશિયન તેલ કંપની રોઝનેફ્ટનો ટેકો છે. અગાઉના અહેવાલો મુજબ વાડીનાર એવા ક્રૂડનું ઉતરાણ બંદર છે જે ભીતરની રિફાઇનરીઓ સુધી જાય છે, જેમ કે ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) ની બીના રિફાઇનરી.

માર્ચ 2026માં એક ઈરાની કાર્ગો વાડીનાર તરફ જઈ રહ્યો હતો. એપ્રિલમાં ઈરાની વેરી લાર્જ ક્રૂડ કેરિયર ડેરિયા ગુજરાતના કિનારા નજીકના જળમાં પહોંચ્યું, જેમાં આશરે 2 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ હોવાનો અંદાજ છે.

અમેરિકી વેવર હેઠળ, ડેડલાઇન પછી લોડ થયેલો કાર્ગો સ્વીકારવાથી ખરીદદારો પર અમેરિકી ગૌણ પ્રતિબંધોનું જોખમ આવી શકે છે. આથી ભારતીય રિફાઇનરો ડેરિયાનો જથ્થો લે તેવી શક્યતા ઓછી હતી.

ભારત માટે તેનું મહત્વ

એપ્રિલ 2026ના એક અહેવાલ મુજબ ભારતના લગભગ 50% ક્રૂડ તેલ અને મોટાભાગના LPG હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા પુરવઠા પર આધારિત છે.

માર્ચ 2026માં વિશ્લેષકોએ કહ્યું કે ભારતીય રિફાઇનરોની ખર્ચ રચનામાં તીવ્ર બગાડ થયો છે. તેમણે ક્રૂડની ઊંચી ખરીદ કિંમત, ઊંચા ફ્રેઇટ અને વીમા ખર્ચ તથા લાંબા શિપિંગ માર્ગો તરફ ધ્યાન દોર્યું. આ ટિપ્પણીઓ સમગ્ર ભારત માટે હતી, ખાસ કરીને ગુજરાત માટે નહીં.